BTV Elderveld

Onderstaande ingezonden brief van Haico van der Burgt is een reactie op de briefwisseling in de biologica van februari 2009.

Wilt u op deze brief reageren, stuur dan uw reactie naar Dit e-mailadres is beveiligd tegen spambots, u heeft JavaScript nodig om het te kunnen bekijken

Ingezonden brief Haico van der Burgt

Mijn naam is Haico van der Burgt en ik heb sinds 2007 een kleine moestuin waar ik mij de afgelopen jaren steeds meer op heb toegespitst. Vooral ook op de biologische wijze van tuinieren. Ik ben iemand die graag veel kennis van andere tot zich neemt. Kennis waarop ik vertrouw, van mensen die ik vertrouw en die hun kennis niet uit de lucht gegrepen hebben. Kennis waarmee ik op mijn beurt mijn mening vorm geef en onderbouw.

Om deze reden wil ik beginnen met een citaat uit een voor mij persoonlijk goed boek: ‘Tuinieren met Monty Don’ (2003). Monty Don is de voormalige presentator (2003-2008) van het zeer goed bekeken BBC 2 tuinprogramma “Gardeners’ World”. Monty zegt in de inleiding van zijn boek: “Ik hoor mensen vaak zeggen dat ze biologische groenten kweken, terwijl ze toegeven in hun border en gazon het hele arsenaal van herbiciden, insecticiden en fungiciden los te laten. Dit heeft geen zin. De tuin is een geheel. Wie selectief biologisch is, begrijpt het concept van holistisch tuinieren niet.” Wat ik met het citaat wil zeggen is dat als je begrijpt waar biologisch tuinieren over gaat het, naar mijn mening, automatisch een levenswijze is. Als ik biologisch tuinier op de moestuin, dan betekent dat ook dat ik thuis het onkruid tussen de tegels ook niet met chemicaliën bestrijd en in de periode dat de moestuin minder productief is, ik biologische groenten en fruit koop. Anders ben ik van mening is het tuinieren bij de BTV Elderveld een spel waarvan je de spelregels niet begrijpt en het nut om je eraan te houden niet inziet.
Wat je ook leest over biologisch tuinieren, in boeken en op internet, het draait in eerste instantie om het niet gebruiken van kunstmest en chemische bestrijdingsmiddelen. Deze twee basisregels staan als een paal boven water, dit is minimaal voor het biologisch tuinieren . Op conventionele moestuincomplexen kunnen individuele leden wel een beetje biologisch doen, maar andersom kan dat niet. Op een biologische moestuincomplex zoals de BTV Elderveld is het niet mogelijk een beetje conventioneel zijn. Het gebruiken van chemische bestrijdingsmiddelen zoals slakkengif is uit den boze, zeker nu er prima slakkenkorrels bestaan die wel in de biologische teelt zijn toegestaan.
Als de leden wel een beetje conventioneel willen tuinieren moet er misschien voor gekozen worden om de vereniging om te dopen naar de MTV Elderveld; Milieubewuste Tuinbouw Vereniging Elderveld. Persoonlijk zal ik dat, in de huidige tijdgeest, zeer betreuren. Nu de rest van de wereld eindelijk inziet dat het allemaal anders moet, zouden wij een stapje terug doen vanwege een discussie over het gebruik van slakkengif. Persoonlijk vind ik dat chemisch gif uit den boze is, net als andere zaken die niet thuis horen bij het biologisch tuinieren. Het wordt tijd dat wij gaan praten over hoe wij een verantwoord steentje kunnen bijdragen aan deze wereld en dus hoe wij als vereniging meer biologisch kunnen worden. We hoeven hiermee niet voorop te lopen, maar de guldenmiddenweg van biologische tuin(bouw) verenigingen heeft ons al ingehaald.
Ik wil het bestuur van de BTV Elderveld oproepen, om het biologisch in onze naam meer te stimuleren. Zoals ik hier boven al heb geschetst is het gebruik van kunstmest uitgesloten. Dit vind gelukkig, voor zover ik kan beoordelen, niet plaats binnen de BTV. Daarnaast ben ik van mening dat er in de winkel alleen nog maar biologisch slakkenkorrels mogen worden verkocht. Ecotyle heeft sinds enige jaren een alternatief op de markt gebracht, waar ik vorig jaar goede resultaten mee heb geboekt.

Om het biologisch karaker van de vereniging verder te brengen zijn de onderstaande onderwerpen zeker ook van belang.

Samen werken met de natuur;

Als vereniging zijn we hier reeds mee bezig. We zitten in een prachtig park en sinds afgelopen jaar is er een verplicht roulatiesysteem voor nachtschadeachtige (aardappels en tomaten). Door middel van wissel- en combinatieteelt kan een verder samenwerking met de natuur worden bevorderd. Gelukkig komen deze technieken al aan bod in speciale informatieavonden die in de schuur gehouden worden. Deze technieken helpen, in combinatie met de juiste bemesting en watergift (zie hieronder), om op een natuurlijke manier plagen van dieren, virussen en andere ziektes te beperken of voorkomen.

Overbemesting voorkomen

Overbemesting is niet alleen iets van commerciële boeren en tuinders. Ook wij kunnen voor overbemesting en daarmee een vervuiling van het grondwater zorgen. In tegenstelling tot wat in de vorige Biologica stond is het bijvoorbeeld totaal zinloos om uien te bemesten. Bemeste uien krijgen hierdoor geen grotere ui, maar alleen meer loof, zijn vatbaarder voor ziekten en zijn slechter te bewaren. Uiachtige en wortelgewassen hebben het minste bemesting nodig van de hele moestuin. Indien wisselteelt wordt toegepast zit er meestal nog voldoende voeding in de grond om uiachtige en wortelgewassen goed te kunnen telen. Om even het rijtje af te maken;
koolgewassen willen de meeste bemesting (zeer veel), daarna komen de vrucht- en bladgewassen (veel), aardappelen (matig) en peulgewassen hebben vanwege de stikstofbindende eigenschap ook geen (of heel weinig) bemesting nodig. Indien wisselteelt wordt toegepast is bijna geen bemesting nodig (structuurverbetering is wel nodig), want koolgewassen kunnen bijv. profteren van stikstof die door peulgewassen in de grond is achtergelaten. Als de koolgewassen van het land zijn is de hoeveelheid voeding in de grond sterk afgebouwd, maar dit is nog voldoende voor de uiachtige en wortelgewassen.

Spaarzaam te zijn met water

Op een gemiddelde zomeravond staan er in het park op verschillende plekken allerlei waterpompen herrie te maken om de tuintjes te besproeien. Sproeiers zijn gemaakt voor gazons en niet voor moestuinen. Het meeste water verdampt of valt naast de plant. Daarnaast worden planten lui als ze vaak water krijgen, de wortels blijven aan het oppervlak, want er is geen noodzaak actief op zoek te gaan naar water en dus dieper te wortelen. Met de gieter water geven zorgt er voor dat alleen de planten water krijgen die het echt nodig hebben. Planten die zelf op zoek gaan naar water kunnen ook beter droge perioden doorstaan. Daarnaast worden planten iets taaier en daarmee minder interessant voor plaagdieren. Daarnaast krijgen planten met de gieter water waar ze het moeten krijgen, namelijk bij de wortels. Dit zorgt er weer voor dat de rest van de grond droger blijft en onkruiden minder kans krijgen. Natuurlijk zijn er altijd planten die veel water behoeven, maar hiervan worden geen tientallen vierkante meters geteeld (het bereik van een gemiddelde sproeier). En als je geen tijd hebt om je planten met de gieter water te geven, dan wordt het misschien tijd om soorten te telen die minder water behoeven.

Ik ben van mening dat het bestuur (en leden) primair de taak heeft, althans zolang wij het woord biologisch in de naam hebben, het bovenstaande naar beste kunnen uit te dragen en hiervoor draagvlak binnen de vereniging te creëren. Nogmaals; ik zou het betreuren als de vereniging af wenst te stappen van het woord biologisch, aangezien we, naar mijn mening, nu dit woord niet waardig zijn. Ik wil de vereniging vragen de komende tijd meer te kiezen om het biologische karakter van de vereniging kracht bij te zetten door te discussiëren over de bovenstaande punten. Daarnaast heb ik voor het bestuur de volgende suggesties:

• de verkoop van biologische zaden stimuleren door het collectief bestellen bij Garantzaden stop te zetten. Hierdoor zullen leden meer moeite moeten doen om niet biologische zaden te bestellen en door het vervallen van de korting zullen biologische zaden relatief goedkoper worden;
• een alternatief aan te bieden als het gaat om pot- en zaaigrond op basis van veen. Op deze plek is te weinig ruimte om de discussie rondom dit onderwerp te behandelen, maar potgrond op basis van kokosvezel of boomschors wordt momenteel als een milieuvriendelijkere optie gezien. Het zou mooi zijn om leden hiermee kennis te laten maken, bijvoorbeeld door volgend jaar iedereen bij hun bestelling een zak potgrond op basis van kokosvezel of boomschors cadeau te geven i.p.v. de gebruikelijke potgrond;
• de verkoop en voorlichting van in de biologische landbouw goedgekeurde bestrijdingsmiddelen. Dit zou bijvoorbeeld kunnen door een deel van het assortiment van de webwinkel van www.boerengoed.nu in de winkel te verkopen (en hierbij informatiesheets te geven). Deze webwinkel heeft wederverkooppunten en mogelijk kunnen wij als BTV Elderveld ook een verkooppunt worden;
• het park waarin wij tuinieren voor te dragen voor het Nationaal Keurmerk Natuurlijk Tuinieren. Het doel van het keurmerk is om door middel van externe begeleiding van o.a. tuinverenigingen en beheerders van wijkgroen (parken) het natuurvriendelijk beheer, onderhoud en inrichting te stimuleren. Na verkrijging van het keurmerk is er een meetbaar resultaat. Biologisch tuinieren heeft pas echt zin als het niet ophoudt bij de grens van de tuin, dus een milieuvriendelijk park is een zeer logische stap.

Natuurlijk ben ik zelf ook niet helemaal heilig en 100% biologisch. Ook dit jaar heb ik weer bijgedragen aan het afgraven van een prachtig stuk veennatuur ergens in (waarschijnlijk) Rusland of Ierland. Daarnaast heb ik in mijn assortiment zaden slechts een beperkt aantal zaden van biologische oorsprong. En als mijn tuin, helaas, wat minder produceert, is niet alles wat ik koop biologisch,Wel hoop ik dit in de toekomst beetje bij beetje te kunnen veranderen en mijn levenswijze, met het praktisch idealisme in het achterhoofd, verder te verbeteren en zo mijn steentje bij de dragen aan een wereld die ook in de verre toekomst nog bestaansrecht heeft.

Haico van der Burgt, April 2009